گل ها در خرما یکشنبه نهم مهر 1391 7:58

خرما    (Phonix  dactylifera)

تيره:    Palmaceae

  پراکندگی

         خرما در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جنوب آسیا، شمال آفریقا، نواحی گرم قاره های آمریکا و اقیانوسیه پراکنده است.

          ویلسون و داوسون اعتقاد دارند که موطن خرما عراق و جنوب غرب ایران است.

  گیاه شناسی

         Phoenix dactylifera

         Palmaceae

          تک لپه

           دو پایه

        گل از زمان تکوین دارای اندامهای نر و ماده است، ولی در مسیر تکامل و رشد و نمو بعدی، یکی از اندامهای جنسی آن تحلیل می رود و نهایتاًًً گل تک جنسی حاصل می شود.

         دوره تکامل گل در خرما 5 ماه است.

  1.  مرحله اولیه رشد گل
  2.  مرحله اولیه رشد گل نر که در این مرحله شبیه گل ماده
  3.  گل ماده بالغ با گلبرگهای حذف شده
  4.  گل نر بالغ با 4 پرچم حذف شده

  گل نر

A- سنبله

گل: 6پرچم، 3 گلبرگ و کاسه سه دندانه. بیشتر گلها 3 گلبرگ دارند اما معدودی هم 4 گلبرگی اند.

پرچم: به طول تقریباً 4 میلی متر.

 

دانه گرده و ساختار آن

           شکل دانه گرده: کروی یا طویل

           تعداد گرده در واحد گرده پراکنده شده: 1

           تعداد منفذ در دانه گرده: 1

           قطر دانه گرده (میکرون): 56-12

           تعداد هسته در دانه گرده: 2

  گل ماده

دو سنبله (کوتاه) از رقم بورونسی.

چهار روز بعد از خروج از اسپات.

گل گرده افشانی نشده، دو عدد از سه گلبرگ، کاسه سه دندانه گل و سه برچه بارور نشده را نشان می دهد.

گل بارور نشده، مقطع عمودی شش روز پس از خروج از اسپات.

          کلاله: پاپیل دار

  گل آذین

           گل آذین خرما یک سنبله مرکب است که توسط یک اسپات پوشیده شده است.

           اسپات ها، پوشش هایی می باشند که گل را در بر می گیرند.

           اسپات ها در ابتدا رنگی سبز دارند، ولی پس از مدتی به رنگ قهوه ای در می آیند.

           طول اسپات ها از 25 تا 100 سانتی متر متفاوت است.

           تعداد گل آذین های هر نخل در سال از 1 تا 25 عدد متغیر می باشد.

گرده افشانی

         گرده افشانی درختان خرما می تواند توسط باد، حشرات و انسان صورت گیرد.

           گرده افشانی طبیعی توسط باد و حشرات اقتصادی نیست زیرا در این صورت باید تعداد زیادی از درختان یعنی حدود 50% آنها نر باشند.

           بهترین روش گرده افشانی توسط انسان است در این روش معمولاً 3 تا 5 درخت نر،گرده لازم برای گرده افشانی 100 درخت ماده را تامین می کند که البته این امر بستگی به تعداد خوشه نر تولید شده و تعداد گلها و کیفیت گرده دارد.

           نسبت مورد نظر به طور متوسط 1 به 30 گفته می شود اگر چه بسته به نوع درخت نر از 1 به 10 تا 1 به 50 نیز ذکر می شود.

  روش های گرده افشانی

1. روش متداول در ایران و بسیاری از کشورهای آسیای (خاورمیانه) این است که 2 تا 3 خوشه چه نر به صورت وارونه بین خوشه های گل ماده قرار داده  می شود.

  2. در صورتی که مقدار گرده کم باشد می توان گلهای نر را خشک نموده و در کیسه ای از پارچه نازک مثل ململ قرار داده و سپس آنها را بر روی خوشه گل ماده تکاند.

  /**/ 3. در صورتی که گرده بیشتری در دسترس باشد می توان از گرده پاش برای گرده افشانی خرما استفاده نمود در این روش 10 تا20 درصد گرده و 80 تا 90 درصد آرد و سبوس گندم مخلوط شده وگرده افشانی توسط دستگاه گرده پاش و برای 2 بار با فاصله 2 تا 3 روز انجام می شود.


          هزینه گرده افشانی در این روش کمتر و سرعت بالاتری دارد ولی باید گرده کافی در دسترس باشد.

 

  Scheme to show various components of the hand pollinator

 

جابجایی و ذخیره گرده

           در صورتی که گلدهی درختان نر و ماده همزمان نباشد در نخلستانهای سنتی نیز ناچار به خشک کردن گرده و استفاده از آن در زمان مناسب هستند در این صورت بهتر است که گل آذین های نر درست قبل از باز شدن اسپات و یا در ابتدای باز شدن اسپاتها قطع شده و گرده آنها جمع آوری و خشک شود. 

           گلهای نر تازه باز شده رطوبت زیادی دارند، بنابراین بسیار مهم است که اگر فوراً به کار برده نمی شوند، به سرعت رطوبت آنها گرفته شود.

         اگرگرده به خوبی خشک و در ظرف بدون هوا قرار داده شود، می توان در سردخانه آن را تا فصل گرده افشانی سال بعد به خوبی نگهداری کرد.

 •          گرده خرما را می توان در دمای 4 درجه و رطوبت کم برای چند هفته و یا در دمای 18- درجه به مدت 1 سال نگهداری کرد.

  عوامل موثر بر کارایی گرده افشانی

  1. مقدار گرده: تعداد سنبله چه های توصیه شده با توجه به رقم خرما از 1 تا 10 عدد متغیر است.
  2. ارقام پایه نر
  3. زمان شکوفایی گل
  4. تعداد و اندازه گل آذین
  5. پذیرش گل های ماده: گلهای ماده خرما از 3 روز قبل از باز شدن اسپات تا 7 روز پس از باز شدن آن آماده تلقیح می باشند (اصطلاحاً 3- تا 7+). ولی به طور معمول گفته می شود که حداکثر 3 تا 5 روز پس از باز شدن اسپات های گل ماده بهترین زمان برای گرده افشانی است.
  6. شرایط جوی درزمان گرده افشان

  شرایط جوی در زمان گرده افشانی

  1. دمای پایین         ۲- باران     ۳ - باد

 انتخاب نخل نر

  1. هنگام شکوفه دادن: اگر گرده تازه مورد استفاده واقع شود، شکوفه دادن نخلهای نر و ماده باید همزمان باشد.
  2. تعداد و اندازه خو شه های گل
  3. گلها و گرده : گلهائی که به سنبلکها چسبیده باشند و به آسانی نریزند مناسبترهستند.
  4. سازگاری
  5. زنیا و متا زنیا

  زنیا و متا زنیا

         اثر دانه گرده بر روی خصوصیات بذرتولید شده زنیا واثرات نوع گرده بر خصوصیات میوه متا زنیا گفته می شود.

           اگرچه اثرات نوع دانه گرده بر زمان رسیدن میوه، اندازه بذر و نسبت گوشت به هسته در خرما در طی برخی از تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است، لیکن مهمترین اثرات متا زنیا در خرما اثر گرده بر زمان رسیدن میوه است.

          مشخص شده که نوع گرده درارقام زودرس و در مناطق گرم تا 10 روز و در ارقام دیررس و در مناطق سرد تا 2 ماه بر روی زمان رسیدن میوه تاثیر  می گذارد.

          با انتخاب گرده مناسب و زودرس کردن میوه خرما می توان به رسیدن طبیعی خرما در مناطقی که درجه روز کافی ندارند و یا در پاییز شرایط آب و هوایی آن ها مناسب نبوده و بارندگی دارند کمک کرد.  

عوامل محدود کننده منابع گرده

  1. هر عامل طبیعی یا غیر طبیعی که به نابودی درختان نر منجر شود
  2. بیماری پوسیدگی گل آذین
  3. کرم گرده خوار خرما

برچسب‌ها: گل ها در خرما
نوشته شده توسط شهاب جعفری زاده  | لینک ثابت |