آنچه که باید کارگزاران بیمه بخش کشاورزی در عملیات بیمه گری محصولات پاییزه بدانند؟؟؟؟

افزایش اعتماد به نفس در ارزیابان خسارت بیمه کشاورزی

هر ساله به منظور بررسی سطوح خسارت و برآورد غرامت در بخش کشاورزی، کارشناسان و کارگزاران بسیاری مشغول به فعالیت می باشند. اعمال نظر درخصوص برآورد ارزش و میزان محصول یا تاسیسات کشاورزی در این بخش بنا به موضوع خواسته شده درارزیابی کاری ساده و آسانی نمی تواند باشد. این امرتوسط کارشناسان بخش کشاورزی درسازمان های قضایی، جهاد کشاورزی و صندوق بیمه کشور به گونه ای اتفاق می افتد که، هرساله مبالغی هنگفت، به نفع اشخاص حقیقی و حقوقی جابه جا می گردد. محاسبه و برآورد این مبالغ با توانایی و قضاوت صحیح و عادلانه ای باید همراه گردد. این امر میسر نمی گردد جزء با افزایش شجاعت، عدالت و افزایش اعتماد به نفس خود...

... اما چگونه ؟؟؟

صحبت بر سر کارگزاران ارزیاب خسارت در صندوق بیمه می باشد که باید اطلاعاتی گسترده و فنی در خصوص محصولات مورد بررسی داشته باشند. به طوری که درعملیات ارزیابی و اجرایی با اعمال نظرصحیح مراتب مشاهدات خود را گزارش نموده. حتی زمانی که با اختلاف نظر شخص دیگری مواجه می گردند دچارلرزش در تصمیمات خود نباید بشوند. در این بخش چون با موجود زنده ای سر و کار دارند شاید به نسبت دیگر موارد نظر دادن سخت تر باشد. لذا نظر و برآورد ها می توان بسیارانعطاف پذیرباشند. پس خطا در مشاهدات بین نظریه دو کارشناس می تواند تا درصدی قابل قبول باشد، اما این درصد نباید بیشتر از 5 تا 10 درصد تجاوز نماید. استفاده از تجربیات دیگران بسیار خوب و ضروری است.

پس از اعمال نظر اگر کارگزار ارزیاب نظری بی دقت و غیر کارشناسی داشته باشد با اعمال هر گونه نظر از سوی دیگران گزارش خود را به راحتی تغییر خواهد داد. این عمل نشان دهنده عدم توانایی ارزیاب و اعتماد به نفس در برآورد می باشد.

در این بخش (کارگزاران در صندوق بیمه) دوستان و همکاران ارزیابی مشاهده می گردد که با وجود واگذاری این حرفه به ایشان آنچنان توانمند نبوده و همیشه در گزارشات و نظرات منتظر کارشناسان یا ناظران و یا دیگر همکاران خود می باشند. لذا بهتر است ارزیابان مخصوصا کارگزاران بیمه نقش و اهمیت کارخود رابدانند و با اعتماد بالا به دانشی که   می بایست در این زمینه فراهم کنند داشته باشند.

آنچه که باید مروج ها بدانند

آنچه که باید مروج ها در بخش کشاورزی بدانند  ؟؟؟؟؟

                         هر ساله به منظور آموزش بهره برداران بخش کشاورزی از بیمه محصولات کشاورزی و نحوه عملیات بیمه گری و ارزیابی، در کلیه بخش ها، کارگزاران مروج صندوق بیمه در آغاز فصل زراعی کار خود را شروع می نمایند. بسیاری از عزیزانی که در این راه گام برداشته اند، نکاتی را باید مورد توجه قراردهند. زیرا بسیاری از بهره برداران دراین بخش از سواد و صبر کافی برای گوش فرا دادن به بعضی از مطالب مروجان، برخوردار نمی باشند. لذا با بررسی تجربیات گذشته در دوبخش کارگزار ترویج که به خلاصه مروج نامیده می شود می بایست عمل نمایند.

الف – ارتباط نزدیک برقرار کردن با بهره بردار

1. مروج باید بداند که مخاطب خود فردی ساده و کم سواد است در ابتدای آشنایی سعی بر متفاوت نشان دادن خود را نداشته باشید.

2. به آشنایی با فرهنگ بومی منطقه وآداب و رسوم ها، تا جایی که امکان دارد علاقه نشان دهید.

3. معرفی کردن خود و شناخت مخاطبان و ارتباط نزدیک برقرار کردن راهی برای نزدیک شدن است.

4. گوش فرادادن به حرف ها و گفته های کشاورز، همیاری و هم دردی کردن با مشکلات گفته شده، ایجاد ارتباط نزدید خواهد کرد

5. از نپذیرفتن شما توسط بهره بردار ناراحت نشوید صبر داشته باشید و ادامه دهید.

6. در ابتدا بهره بردار سریعا ممکن است حرف های شما را قطع و مشکلات روز را مطرح نماید. در این خصوص لازم است مطالب خود را تا حدودی به مشکلات ربط دهید.

7. از برخورد نادرست، تند و پرتنش خود داری شود چ...را؟ چون دیگر تا آخر کلاس کسی نخواهد ماند.

8. از موضع گرفتن در خصوص مشکلات و موانع گفته شده جدا خودداری شود. و خود را جدا از آن نشان دهید. چون مجبور می شوید شما  به سختی کلاس را ترک کنید.!!!

9. مخاطبان شمادانش آموزان ابتدایی و راهنمایی نیستند. افرادی با متوسط سن بالا و با تجربه فراوان از زندگانی هستند. شاید تعدادی از آنها هم به اندازه سن پدربزرگتان باشند... ها. پس رعایت احترام و ادب حتی اطاعت الزامی است.

10. در هنگام ارائه و آموزش از پشت میز نشستن یا ژست استاد دانشگاهی گرفتن یا نمی دانم چی ...  خود داری شود.

11.  جهت رفع خستگی، توجه بیشتر و یا جلوگیری از یکنواختی در ارائه مطالب زمانی را به بهره بردار اختصاد دهید.

ب – نحوه ارائه مطالب

1. بهتر است از چند روز قبل مطالب خود را آماده و در کلیه بخش ها دسته بندی نمایید.

2. مطالعه دستورالعمل های اجرایی و آیین نامه، تعرفه ها برای سال زراعی جدید الزامی است.

3. مخاطب های شما کم سواد و معمولا در این زمینه بی حوصله هستند پس بهتر است، مطالب به صورت آسان ارائه گردد.

4. به دلیل سواد نا کافی از کلمات درشتی که خودمان هم معنی آن را بلد نیستیم استفاده نکنیم.

5. گفته ها را خیلی ساده، شیرین و قابل فهم بیان گردد. حتی اگر شد با لهجه و زبان آن منطقه یا از کلمات و اصطلاحات خاص استفاده شود.

6. در بیانات خود مثال، تجربه و اتفاق های به وقوع پیوسته را حتما بیان کنید.

7. درهنگام ارائه مطالب بهتر است از تجربیات بهره برداران استفاده شود.

8. از امکانات آموزشی مانند لوازمات صوتی و تصویری، کاتالوگ، کتابچه و عکس استفاده گردد و نمونه فرم ها و بیمه نامه ها جهت آموزش همراه باشند.

9.  مطالعه و آشنایی از روند اجرایی کلیه عملیات ها دربخش کشاورزی مانند:  عملیات بیمه گری و ارزیابی محصولات کشاورزی درشهرستان مربوطه الزامی است.

10 .  آشنایی  و راهنمایی صحیح درارتباط  با مسئولین مربوطه، کارشناسان، سازمان ها و شرکت ها متولی انجام امور مربوطه از وظایف اصلی مروج می باشد.

صندوق بیمه کشاورزی و نقش آن درجلوگیری از انتشار بیماری

صندوق بیمه کشاورزی و نقش آن درجلوگیری از انتشار بیماری طیوردر شهرستان ها

صندوق بیمه کشاورزی با اجرای طرح بیمه اجباری طیور(نیمچه گوشتی)  آغازی برای خدمت به مرغداران و صنعت مرغداری بوده است. در استان خوزستان با اعمال نظارت بر روند انهدام تلفات طیور توسط کار گزاران در مرغداری ها، از زمان اجرای صحیح و نظارت بیشتر بر روند انهدام، مانع از گسترش آلودگی و بیماری شده است. زیرا تاکنون انهدام تلفات به درستی صورت نمی پذیرفت و از زمان اجرای طرح و نظارت بیشتر این امر میسر گردیده شد.

نحوه گزارش نویسی

نحوه گزارش نویسی در مزارع /باغات کشاورزی

نحوه گزارش نویسی در مرحله بازدید از مزارع /باغات کشاورزی

               به منظور آشنایی کارشناسان ارزیاب با نحوه گزارش نویسی لازم می دانستم به طور خلاصه مواردی را که ارزیابان بررسی کننده خسارت مخصوصا ارزیابان خسارت در بخش کشاورزی و بیمه کشاورزی ملزم به رعایت کردن آن هستند را ذکر نمایم. پس از گذشت چند سال ازبه کارگیری ارزیابان در بخش بیمه کشاورزی و فعالیت در این بخش مشاهده می شود که کارگزاران ارزیاب خسارت همیشه مواردی را که مشاهده میکنند با حضوردر مزارع و باغات ذکرننموده و با ارائه گزارشات ناقص و مختصر به مسئولین یا دستگاهای قضایی مشکلاتی رابرای خود و سیستم دربر داشته است.

در ابتدای گزارش اولین جزء، تاریخ مراجعه و زمان آن بازدید می باشد. ذکرنوع محصول (زراعی/باغی/پاییزه/بهاره) نوع کشت و مساحت کشت ضرروری است. درصورت داشتن تعهد از طرف بیمه گر با در دست داشتن بیمه نامه مشخصات و اظهارات در بیمه نامه با مشاهدات ومورد بیمه کنترل گردد. پس از کنترل سطح کشت، سطح سبز و سطح رویش، گیاه موردنظررا بررسی و عوامل خسارت زای قهری که در منطقه و با اخذ آمار های هواشناسی حادث شده را باتوجه به تاریخ کشت و مرحله رویش گیاه کنترل نموده. مرحله تشخیص رویش و تشخیص تاریخ کاشت یا تاریخ گلدهی و گرده افشانی برای کارشناسان کشاورزی مهم و ضروری است. تاریخ بیمه نامه یعنی زمان شروع تعهد در زمان حادث شدن خسارت (طوفان، تگرگ،باران وسیل) با زمان مرحله رشد و پیشرفت زراعی مشخص ودر گزارش ذکرگردد. به طوری که عامل خسارت اگر قبل از تاریخ شروع بیمه باشد تحت پوشش و مشمول پرداخت غرامت نمی شود. میزان درصد خسارت همیشه باید کمتر از 100 درصد تعهد بیمه گر باشد. ومجموع چند عامل خسارت می بایست محاسبه گردد.

بررسی عوامل مدیریتی و سوء مدیریت زراعی ( نوع خاک ورزی و تسطیح، زهکش، آبیاری، مبارزه با آفات وعلف های هرز، بافت و ساختمان خاک) و تشخیص آن از عوامل قهری بسیار مهم بوده و به دلیل ازبین رفتن آثار کشت، خسارت و مدیریت زراعی پس از برداشت، بهتر است که بررسی این موارد قبل از برداشت صورت پذیرد. استفاده از دستگاههای ثبت مانند جی پی اس و دوربین عکاسی و فیلمبرداری برای ثبت اسناد و مدارک لازم بوده است.  

بررسی کارشناسی مجدد یا اعتراضی:

درزمانی که کشاورز یا بیمه گذاراعتراض خود را ازنظریه کارشناس اول اعلام می دارد، کارشناس ارزیاب مجدد لازم است موارد را خود دقیق تر و با وسواس خاص و استفاده ازتجهیزات بررسی کند. به طوری که، گزارش بسیار جامع و مبسوطی تهیه گردد. در گزارش نام و نام خانوادگی کشاورز، بخش وروستا و به دنبال ان شماره و تاریخ بیمه نامه نام قطعات به طور مجزا، و کلیه مواردی را که کارشناس باآن مواجه شده است، به طور مثال اگر بیمه گذار زمین دیگری یا مغایرت با کروکی دربیمه نامه باشدو همپوشانی را با افراد با نام و نام خانوادگی ذکر نماید تا برای خواننده گزارش تمام اتفاقات رخ داده شده مشخص و انعکاس داده شود.

کارشناسان باید این تصور را داشته باشند که، برای هر ارائه گزارش مخصوصا در بخش کشاورزی این امکان است که، گزارش بازدید بنا به هردلیل ازجمله راضی نبودن بیمه گذار و تامراجع قضایی پیگیری و دادخواست نمایند.

نمونه گزارش بازدید از قطعه زمین مورد بررسی :

اینجانب شهاب جعفری زاده در تاریخ 2/2/90 اززمین اقای علی ناصری به شماره بیمه نامه 22222 مورخ 30/9/89 بازدیدبه عمل آورده شد. سطح کشت طبق بیمه نامه در 3 قطعه: قطعه یک چهارهکتار، قطعه دوم هفت هکتار وقطعه سوم نه هکتار  مجموعا به مساحت 20 هکتار می باشد. طبق بررسی عامل خسارت باران های سیل آسا/سیل/تگرگ/طوفان/زلزله در تاریخ 23/1/90 باعث (عدم رویش، پوسیدگی/آبگرفتگی و ماندابی/ریزش دانه، شکستگی خوشه و ساقه/افتادگی و ورس، ...) در مرحله اول/دوم/سوم/چهارم (باذکر مرحله پیشرفت رشد گیاه) در سطح چهار هکتار بادرصد 30 درصد واحتساب 10درصد سوء مدیریت زراعی(شوری و...) که باعث تشدید خسارت شده است درنظر که درصد خسارت نهایی 27 درصد قابل محاسبه و مشمول پرداخت غرامت می باشد / نمی باشد.                       امضاء و مهر کارشناس ارزیاب

تاریخ بازدید، عامل وتاریخ وقوع خسارت، نوع خسارت، زمان و مرحله وقوع خسارت ، سطح کشت، سطح خسارت و درصد خسارت، امضاء، مهر، نام ونام خانوادگی از نکات ضروری یک گزارش ارزیابی خسارت در بیمه کشاورزی می باشد.

•          در صورت نیاز نشانی از محل بازدید یا با دستگاه جی پی اس مارکی با مختصات نوشته شود.

•          برای هر قطعه زمین گزارش مجزا و سپس مجموعا سطح خسارت براورد غرامت شود.

•          جهت احتیاط تمام عوامل غیر پوشش بیمه ای و سطوح خسارت آن نوشته شود.

•          مجموع سطح خسارت برای چند عامل خسارت نباید بیشتر از سطح بیمه شده باشد.

•          تاریخ بیمه نامه و تاریخ کشت همیشه قبل از تاریخ وقوع خسارت باشد.

باسپاس و درود

کارشناس ناظر بیمه کشاورزی در استان خوزستان

مهندس شهاب جعفری زاده

املای بیمه گذار

دوره ی راهنمایی و دبیرستان، از این می نالیدیم که این املای کلمات فارسی هیچ قاعده ای ندارد! اما فکر می کنم همان دو تا کلمه هم که قاعده داشتند را هم هیچ کس به خاطر نداشته باشد!!

برای مثال " سپاسگزار " درست است یا " سپاسگذار " ؟؟!!

" بیمه گذار " یا " بیمه گزار " ؟؟!! " سرمایه گذار " یا " سرمایه گزار " ؟؟!!

دقت کنیم که اگر فعلی به معنای " به جا آوردن عملی " بود از " گزار " استفاده می شود!

مثل " سپاسگزارم! خدمتگزارم! ! کارگزار!"

و اگر فعلی به معنای " قرار دادن چیزی در جایی " بود از " گذار " استفاده می شود!

مثل " سرمایه گذاری! بیمه گذاری! "

به قول سایت بهانه ای باهم بودن ملت شورش را در آورده اند با املای فارسی شانُ از جمله خود من!

سپاس گزاری

بسیار خرسندم که نظرهایی که دوستان به مطالب این وبلاگ می دهندازروی لطف، محبت و اخلاق سازندگی  می باشد.

سپاس گزارم اما :

v    این وبلاگ ظرفیت دستورالعمل های صندوق بیمه را ندارد. شما می توانید از گروه خدمات بیمه ای بانک کشاورزی و شرکت های خدمات بیمه ای تمام آیین نامه های اجرایی رادریافت نمایید.

v      قسمتی که گفتید درد و دلها در آن نوشته شود را می توانید در وبلاگ تخصصی دیگری آورده شود. نمیدانم! شاید هم خوب باشد... ولی من بلد نیستم می توانید همکاری کنید.

v      این که می گوییم یامی گویند چه کنید یا نکنید، چون هنوز آیین نامه ها و یا دانش خودمان کاستی هایی دارد. شما با تحقیقات خودتان مدیرت بیمه را یاری فرمایید.

v      درصورت تمایل می توانیم سایت تخصصی تشکیل دهیم و این نیاز به کمک شما ها می باشد.

خوشحالم که این وبلاگ محیطی برای گفتگو و درد دل تعدادی از کارگزاران می باشد.

عملیات بیمه گری در نیشکر

عملیات بیمه گری در نیشکر

Normal 0 false false false /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}

چند سال است که صندوق بیمه محصولات کشاورزی به عنوان صندوق حمایتی در بخش کشاورزی مسئول ارائه خدمات بیمه ای به محصول استراتیژیک نیشکر می باشد این امر در سال 1363 رسما به آن صندوق واگذار و مجری آن بانک کشاورزی و مدیر عامل آن ، مدیر عامل بانک کشاورزی منصوب گشت.

نیشکر از جمله محصولاتی است که، در حال حاظر تنها در استان پهناور خوزستان به صورت تخصصی توسط شرکت های کشت و صنعت نیشکر، کشت می گردد. کشت این گیاه در تابستان گرم در ماه های مرداد و شهریور صورت می پذیرد. و تا چند سال پس از کشت سال اول و برداشت آن می توان مجددا از نی آن برداشت نمود .پس طبق دستورالعمل های جاری صندوق بیمه و سازمان جهاد کشاورزی بهترین زمان عملیات بیمه گری در این ماه ها صورت می پذیرد.

نیشکر به عنوان مورد بیمه ای در کشت ها و سن های متفاوت آن بیمه می شود. یعنی کشت هایی که در سال اول توسط قلمه صورت می پذیرد (کشت های جدید) بیمه می گردد تا محصولاتی که بعد از برداشت کشت اول مجددا رشد ادامه دارد و محصول در سال دوم بعد از کشت جدید راتون یک، و درسال سوم، راتون دوم و سپس در سال چهارم راتون سه ادامه و تحت پوشش بیمه قرار خواهد گرفت.  راتون 3 حداکثر سنی است که قابل بیمه پذیری را دارد و بیمه گران می توانند ان محصول را بیمه نمایند.

Normal 0 false false false /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}

مدت قرارداد بیمه نامه:

کشت های جدید : در محصول نیشکر بنابر مراحل رشد از کشت تا برداشت ( رسیدگی کامل) تحت پوشش بیمه قرار خواهد گرفت. یعنی از مردادماه – مهرماه که زمان بیمه گری و صدور بیمه نامه است تا نیمه اردیبهشت ماه دو سال بعد حداکثر زمان برداشت برداشت نیشکر می باشد تحت پوشش قرار خواهد گرفت. 

کشت های راتون : مدت قرار داد در کشت هایی که برداشت شده اند  یا در حال برداشت می باشند و به عنوان راتون قراراست بیمه شوند. ممکن است در زمان صدور بیمه نامه هنوز برداشت نشده باشد و بیمه گذار بخواهد بعد از برداشت آن را بیمه کند. در این صورت بیمه و مدت قرارداد بعد از برداشت شروع خواهد شد. و تا نیمه اردیبهشت ماه سال زراعی دوسال بعد یعنی 18 ماه پس از شروع بیمه و صدور بیمه نامه  ادامه خواهد داشت.

 زمان انعقاد قرارداد:

زمان عملیات بیمه گری از ابتدای مهرماه تا اواسط آبان می باشد.

 عوامل خسارت زای تحت پوشش:

سیل -  تگرگ  -  باران های سیل آسا  -  طوفان -  صاعقه  -  زلزله

 تاریخ حداکثر برداشت :

15 / اردیبهشت و 18 ماه پس از شروع بیمه

 حدود اربعه:

در شرکت ها به دلیل وسعت و تعداد زیاد قطعات لازم است مشخصات کامل ازجمله شماره مزرعه، شماره قطعه، مساحت قطعه و نوع واریته، سن و تاریخ کشت به پیوست فرم ضمیمه بیمه نامه الصاق گردد.

 نکات مهم در صدور بیمه نامه :

1 – برای هر نوع کشت و سن بیمه نامه جداگانه صادر خواهد شد.

2 – تمام قطعات در فرم ضمیمه به پیوست تهیه و تکمیل خواهد شد.

3 – بیمه گذار می بایست تا پایان آبان ماه نسبت به حذف یا آیش قطعات اقدام نمایید.

4- مهر و امضاء نماینده شرکت و بیمه گر، شماره تلفن نماینده یا مدیر عامل، نام شرکت یا نماینده آن و شماره حساب کامل قید شود.

5 – میزان تعهد بیمه برای سن ها نیشکرمتفاوت می باشد . برای کشت های جدید میزان تعهد بیشتر از راتون ها و راتون 3 کمترین تعهد راخواهد داشت.

6- حداکثر سن تحت پوشش راتون 3 می باشد.

ارزیابی پیشرفته گندم و جو

سله بستن :

•          عبارت است از سفت شدن سطح خاک توسط ذرات نرم خاک. این ذرات منافذ درشت خاک را مسدود، حرکت گازها را در خاک کاهش و نفوذ آب را محدود می کنند. که بیشتر درخاک های حاوی مقادیر زیادی لای، خاک هایی با مواد آلی کم و خاک های حاوی مقادیر زیادی سدیم متداول است. 

 

تنش شوری در برگ

 

. جدول 1. طبقه بندی شوری خاک ها ( (Richards,1954

(dS/m)	کلاس شوری خاک
0-2	شوری خیلی کم
4-2	شوری کم
4-8	شوری متوسط
8-16	شوری زیاد
> 16	شوری خیلی زیاد

 

 

جدول 2 - میزان شوری و افت عملکرد به تفکیک محصول

میزان کاهش محصول	میلی موس	حد تحمل	محصول
1/7	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	6/0	گندم
5	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	8	جو
9/5	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	7	چغندر
12	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	3	برنج
12	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	7/1	سیب زمینی
16	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	2/1	پیاز
12	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	7/1	ذرت
2/5	به ازای هر 1/0 افزایش    شوری خاک	1/7	پنبه

 

 

 

 

 

 

 

تنش ماند آبی یا غرقابی 

شرایط ماند آبی زمانی رخ می دهد که خاک از آب اشباع شده باشد. در خاکهای (رسی) سنگینتر احتمال وقوع آن بیشتر است. این خاک ها دارای منافذ محدودتری بوده و آب و هوا در خاک با سرعت بسیار کمتری حرکت می کند. در این حرکت اکسیژن موجود در خاک کاهش خواهد یافت. فرایند دی نیتروفیکاسیون در خاک صورت گرفته و گیاه قادر به جذب نیتروژن نمی باشد. که گیاه  برای بقاء نیتروژن را از برگ های مسن تر استخراج کرده و باعث زرد شدن برگ های مسن تر می شود. با ادامه تنش غرقابی و بالا رفتن میزان Fe⁺⁺ و Mn⁺⁺ باعث افزایش مسمومیت گیاه می شود. گیاه پژمرده، نکروزه، آویختگی و ریزش برگ ها، رشد ریشه متوقف، کاهش جذب عناصر غذایی، بسته شدن روزنه ها، کاهش میزان فتوسنتز و در نهایت باعث فساد پذیری، گندیده شدن و درمدت زمان کمتر از سه روز گیاه از بین می رود.

باران

در صورتی باران خسارت ایجاد می کند که زمین سوء مدیریت زیادی داشته باشد.

نداشتن زهکش    شوری شدید   سنگینی بافت خاک    تسطیح نا مناسب

آبیاری سنگین قبل از باران    عدم عمق صحیح کاشت

باران سیل آسا

 

•          مهمترین عامل خسارت در مزارع گندم  استان خوزستان به دلیل شرایط اقلیمی خاص باران های سیل آسا می باشد. باران هایی که با شدت و میزان بارش ایجاد سیل، آب ماندگی  غرقابی شدن و ایجاد روان آب ها شده که باعث عدم رویش، غرقابی شدن بوته، شکسته شدن بوته گندم یا جو و عدم رویش خواهد شد که در مراحل مختلف رویش گیاه می تواند خسارت بسیاری ایجاد کند.

1- مرحله کاشت تا سبز شدن بوته :

•          دراین مراحل دراثر بارندگی های شدید و مداوم خاکی های بافت رسی باعث سله بستن و سخت شدن و عدم رویش یا عدم یکنواختی را درپیش داشته که بعضی مواقع با نامناسب بودن عمق کاشت اشتباه می شود.  پیشرفت زراعی 50 درصد بوده.   

2- مرحله دو برگی تاپنجه زنی :

در این مرحله از رشد رویشی گیاه ( گندم و جو) نسبت به آب ماندگی و تنش غرقابی بسیار حساس تر بوده به طوری که در مدت زمان 24 تا 48 ساعت غرقابی، خاک دچار کمبود هوا و مسمومیت گیاه شدیدتر شده و در مدت زمان کمتر از 3 روز از بین   می رود. بر اثر حجم بالای باران یا سیل باعث کندن بوته، شستن گل و لای و مدفون شدن گیاه، شکستن برگ ها و زیر گل و لای قرار گرفتن گیاه خواهد شد. شرایط باران سیل آسا و سیل به  میزان و شدت خسارت وارده تقریباً یکسان می تواند باشد. این مرحله پیشرفت زراعی در حدود 70 درصد از رشد گیاه خواهد بود

3- مرحله پنجه زنی  تا ساقه رفتن ( حضور سنبله )

 در این مرحله گیاه نسبت به  تنش ماند آبی شدن نسبت به مرحله قبل مقاوم تر است. و علائم  ماند آبی در ظاهر گیاه می تواند زرد شدن نوک برگ های مسن تر باشد. عدم پنجه زنی مناسب بر اثر مسمومیت خاک و جلوگیری از فرایند ریشه زنی و بستن روزنه ها و عملیات فتوسنتز ودر نهایت جلوگیری از رشد رویشی و یا در صورت افزایش زمان تنش ماند آبی بیش از یک هفته باعث فساد گیاه، گندیدگی و بوی تعفن خواهد شد.

اگر باران های سیل آسا و همچنین عامل سیل تداوم  داشته باشد. شدت و مدت زمان آن بیشتر از معمول  وهمراه با باد و طوفان باشد باعث کندن بوته، مدفون شدن گیاه توسط گل و لای همراه سیل، شکستن ساقه و برگ ها خواهد شد. در این مرحله پیشرفت زراعی در حدود 85 درصد از رشد گیاه خواهد رسید.

این شرایط بیشتر بر اثر نبود زهکش مناسب ، یا مجاورت با رودخانه و پشت سیل بندهای حریم رودخانه و یا طغیان رودخانه می باشد.

3- مرحله پنجه زنی  تا ساقه رفتن ( حضور سنبله )

 در این مرحله گیاه نسبت به  تنش ماند آبی شدن نسبت به مرحله قبل مقاوم تر است. و علائم  ماند آبی در ظاهر گیاه می تواند زرد شدن نوک برگ های مسن تر باشد. عدم پنجه زنی مناسب بر اثر مسمومیت خاک و جلوگیری از فرایند ریشه زنی و بستن روزنه ها و عملیات فتوسنتز ودر نهایت جلوگیری از رشد رویشی و یا در صورت افزایش زمان تنش ماند آبی بیش از یک هفته باعث فساد گیاه، گندیدگی و بوی تعفن خواهد شد.

اگر باران های سیل آسا و همچنین عامل سیل تداوم  داشته باشد. شدت و مدت زمان آن بیشتر از معمول  وهمراه با باد و طوفان باشد باعث کندن بوته، مدفون شدن گیاه توسط گل و لای همراه سیل، شکستن ساقه و برگ ها خواهد شد. در این مرحله پیشرفت زراعی در حدود 85 درصد از رشد گیاه خواهد رسید.

این شرایط بیشتر بر اثر نبود زهکش مناسب ، یا مجاورت با رودخانه و پشت سیل بندهای حریم رودخانه و یا طغیان رودخانه می باشد.

 

4- مرحله خوشه رفتن تا سفت شدن دانه و رسیدگی کامل :

باران هایی  که با شدت و زمان بارش بیشتر باعث شکسته شدن ساقه، پارگی برگ ها، همچنین افزایش رطوبت و پایین آمدن درجه حرارت و عدم تلفیق مناسب و پوکی خوشه و گلچه ها را در پی خواهد داشت. آب ماندگی در این مرحله باعث زرد شدن برگ های مسن تر و با ادامه زمان باعث از بین رفت کل گیاه و همچنین در صورت افزایش ارتفاع آن تا خوشه باعث از بین رفتن خوشه یا چروکیدگی دانه و در نهایت سیاه شدن آن می باشد. این حالت بیشتر در اطراف رودخانه یا زهکش های اصلی، کانال های بزرگ و یا پشت سیل بندهای کنار رودخانه و با طغیان رودخانه اتقاف می افتاد.

 خسارت غیر مستقیم سیل :

1- باعث افزایش رطوبت محیط می شود، به طوری که شرایط را برای افزایش بیماریهای قارچی، باکتریها و آفات مهیا و افت عملکرد وکاهش کیفیت محصول را موجب می شود.

2- با افزایش میزان و حجم رودخانه ها از طریق کانال های آبیاری و زهکش ها باعث ایجاد خسارت می شوند.

3- خسارت به تأسیسات آبیاری، چاه، قنات، به طوری که با عدم امکان رسیدگی آب به محصول و عدم آبیاری مناسب  باعث خسارت به محصول و افت عملکرد شود.

 

طوفان

طوفان از بلایای طبیعی است که، هرساله خسارت های هنگفتی به محصولات زراعی در استان خوزستان وارد می کند. این عامل خسارت بعد از بارانهای سیل آسا در استان بیشترین خسارت را در مرحله خوشه دهی، گلدهی و دانه بندی در فروردین و اردیبهشت ماه وارد می کند. ولی در مراحل ابتدای رویش تا قبل از خوشه  دهی خسارت قابل توجه نمی باشد. خسارت باد و طوفان به حالت و طبيعت محصول، سرعت باد و مرحله رشد محصول بستگي دارد. ذراتي كه به همراه طوفان و باد جابجا مي‌شوند نيز ممكن است باعث پارگی  برگها، شکستن خوشه‌ها، ریزش بذر، دانه، ميوه و غلاف،  ورس و افتادگی از طريق ضربه و اصا بت شديد شود. در مرحله گرده افشانی باعث عدم تلقیح و در مرحله دانه بندی باعث چروکیدگی دانه خواهد شد. و همچنین طوفان شدید باعث خرد شدن و شکستن یا کنده شد بوته می شود. تمام موارد فوق در مرحله آخر پیشرفت زراعی (100درصد)  اتفاق می افتد

 خوابیدگی ( ورس )

در هنگام افتادگی گندم و یا جو رخ می دهد . گندم به طور طبیعی و به صورت عمودی از توازن مطلوبی برخوردار است، بنابراین هر عاملی که باعث بر هم خوردن این توازن شود، خوابیدگی به همراه دارد. باران های شدید، رطوبت بالای خاک در اواخر مرحله پر شدن دانه، ساقه های نازک و بلند، پوسیدگی ریشه یا ساقه از جمله عواملی ایجاد کننده خوابیدگی به شمار می روند.

خوابیدگی ملایم حالتی است که بوته ها تنها کمی به صورت مایل در آمده اند. در حالت خوابیدگی متوسط ارتفاع بوته نسبت به ارتفاع طبیعی خود به حد نضف کاهش پیدا کرده است. در حالت خوابیدگی شدید گیاه به صورت تقریباً افقی بر سطح زمین قرار می گیرد.

شاخص خوابیدگی (ورس) :

این بخش دارای سه جزء می باشد :

•          درصد خوابیدگی در سطح مزرعه

•          شدت خوابیدگی از ملایم، متوسط تا شدید

•          مرحله رشدی گیاه 

پنجه زنی، ساقه، خوشه رفتن، مرحله پر شدن دانه

 

•          در مرحله ساقه رفتن : باعث تخریب ساختار گیاه، کارایی جذب و تشعشع خورشید کاهش یافته، میزان جذب نور در برگ های فوقانی افزایش و در برگهای مسن و پایین کاهش می یابد. اما در وقوع خوابیدگی در مراحل اولیه رشد طولی ساقه ، اثرات کمتری بر عملکرد دارد زیرا در این شرایط، گیاه تا حدودی به حالت عمودی و وضعیت ابتدای خود البته در صورت شرایط محیطی مناسب بر می گردد. در مراحل اول رشد طولی ساقه، کاهش عملکرد در صورت وقوع خوابیدگی ناچیز خواهد بود.

•          در مرحله خوشه رفتن: سنبله ها در وضعیت بهم ریخته ای قرار می گیرند و در شرایط  خوابیدگی حساسیت گیاه به آفات و بیماری ها افزایش می یابد. گره های ساقه زاویه رشد را تغییر داده و وضعیت جدیدی از رشد به صورت عمودی ایجاد می کنند .

•          در مرحله گرده افشانی : اثرات سوء خوابیدگی از مرحله گرده افشانی به بعد بسیار شدید  می باشد که به ازای هر یک روز خوابیدگی، عملکرد دانه گندم و یا جو و چاودار یک درصد کاهش می یابد. و اگر تا مرحله رسیدگی به همین شکل باقی بماند، به نصف کاهش می یابد.

•          در مرحله پر شدن دانه:

پر شدن موثر دانه ( گندم ، جو و چاودارم) به سه مرحله تقسیم (شیری، خمیری، سفت و رسیدگی کامل )    می شود و خسارت در هر مرحله با توجه به شدت خوابیدگی (شدید، متوسط و ضعیف) افت عملکرد متفاوت  می باشد.

•          مرحله رسیدگی دانه گندم :  در این مرحله دانه گندم از حالت خمیری خود خارج و سفت تر شده است. در حالت رسیدگی فیزیولوژیکی، رسیدگی نهایی و خشک شدن خوشه و دانه می باشد و خوابیدگی در مرحله برداشت در بوته ها باعث ریزش دانه، شکستن و خرد شدن و در هنگام برداشت به صورت دست و به زحمت انجام خواهد گرفت. در این حالت جهت حمایت و ممانعت از هزینه برداشت توسط بیمه گزار، با توجه به شدت، متوسط و ضعیف خوابیدگی درصدی می توان تعیین کرد.   

•          مرحله شیری در حالت شدید خوابیدگی : در این حالت زاویه خوابیدگی بیشتر از 60 درجه افتادگی نسبت به خط عمود است. که عملکرد گندم با توجه به کیل گیری در منطقه به طور متوسط در حدود 40 تا 45 درصد می تواند افت داشته باشد، در صد خسارت را میتوان حداکثر در این محدوده ارزش گذاری کرد  با این شرط که عوامل دیگر مانند بارندگی و رطوبت بالا حادث نشود.

•          مرحله شیری در حالت متوسط : در این حالت خوابیدگی زاویه کمتر از 60 درجه و بیشتر از 45 درجه می باشد. که در این وضعیت افت عملکرد می تواند بین محدوده 40-35 درصد در نظر گرفته شود .

•          مرحله حالت خوابیدگی ضعیف : در این حالت زاویه خوابیدگی کمتر از زاویه 45 درجه نسبت به خط عمود بر زمین می باشد  و درصد افت عملکرد کمتر بوده. محدوده درصد بین 35-30 درصد می توان در نظر گرفته شود البته این محدوده ها درصدی بر اساس کیل گیری با توجه به شرایط محیطی، واریته و رقم غلات دانه ریز کشت شده میتواند تغییر نماید .

 

•          مرحله خمیری، حالت خوابیدگی شدید : در این حالت زاویه خوابیدگی بیشتر از 60 درجه است و گیاه تقریباً به صورت افقی بر سطح زمین قرار می گیرد . میزان افت عملکرد در محدوده   35  تا 30  می تواند محاسبه شود .

•          مرحله خمیری حالت خوابیدگی متوسط : در این حالت زاویه خوابیدگی کمتر از 60 درجه و بیشتر از 45 درجه نسبت به خط عمود بر زمین می باشد. ارتفاع بوته نسبت به ارتفاع قبلی  خود به  نصف  کاهش      می یابد. افت عملکرد جهت ارزش درصد خسارت بین 25 تا  30  درصد در نظر گرفته می شود.

•          مرحله خمیری حالت خوابیدگی ضعیف : در این حالت زاویه خوابیدگی کمتر از 45 درجه نسبت به خط عمود از زمین است. که در این حالت بوته نسبتا به صورت مایل در آمده. افت عملکرد دانه در محدودۀ 20 درصد می باشد.

در مرحله خوابیدگی شدید که اصلاً نتوان برداشت توسط دستگاه های  برداشت صورت پذیرد 20 درصد   می توان خسارت تعیین نمود.

در مرحله خوابیدگی متوسط درصد خسارت 15 درصدمی توان در نظر گرفت.

در مرحله خوبیدگی ضعیف و ملایم درصد خسارت 10 درصد می توان در نظر گرفت شود .

 

گل ها در خرما

خرما    (Phonix  dactylifera)

تيره:    Palmaceae

  پراکندگی

•         خرما در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جنوب آسیا، شمال آفریقا، نواحی گرم قاره های آمریکا و اقیانوسیه پراکنده است.

•          ویلسون و داوسون اعتقاد دارند که موطن خرما عراق و جنوب غرب ایران است.

  گیاه شناسی

•         Phoenix dactylifera

•         Palmaceae

•          تک لپه

  •         دو پایه

•        گل از زمان تکوین دارای اندامهای نر و ماده است، ولی در مسیر تکامل و رشد و نمو بعدی، یکی از اندامهای جنسی آن تحلیل می رود و نهایتاًًً گل تک جنسی حاصل می شود.

•         دوره تکامل گل در خرما 5 ماه است.

1.  مرحله اولیه رشد گل
2.  مرحله اولیه رشد گل نر که در این مرحله شبیه گل ماده
3.  گل ماده بالغ با گلبرگهای حذف شده
4.  گل نر بالغ با 4 پرچم حذف شده

  گل نر

A- سنبله

گل: 6پرچم، 3 گلبرگ و کاسه سه دندانه. بیشتر گلها 3 گلبرگ دارند اما معدودی هم 4 گلبرگی اند.

پرچم: به طول تقریباً 4 میلی متر.

 

دانه گرده و ساختار آن

•           شکل دانه گرده: کروی یا طویل

•           تعداد گرده در واحد گرده پراکنده شده: 1

•           تعداد منفذ در دانه گرده: 1

•           قطر دانه گرده (میکرون): 56-12

•           تعداد هسته در دانه گرده: 2

  گل ماده

دو سنبله (کوتاه) از رقم بورونسی.

چهار روز بعد از خروج از اسپات.

گل گرده افشانی نشده، دو عدد از سه گلبرگ، کاسه سه دندانه گل و سه برچه بارور نشده را نشان می دهد.

گل بارور نشده، مقطع عمودی شش روز پس از خروج از اسپات.

          کلاله: پاپیل دار

  گل آذین

•           گل آذین خرما یک سنبله مرکب است که توسط یک اسپات پوشیده شده است.

•           اسپات ها، پوشش هایی می باشند که گل را در بر می گیرند.

•           اسپات ها در ابتدا رنگی سبز دارند، ولی پس از مدتی به رنگ قهوه ای در می آیند.

•           طول اسپات ها از 25 تا 100 سانتی متر متفاوت است.

•           تعداد گل آذین های هر نخل در سال از 1 تا 25 عدد متغیر می باشد.

گرده افشانی

•         گرده افشانی درختان خرما می تواند توسط باد، حشرات و انسان صورت گیرد.

 •          گرده افشانی طبیعی توسط باد و حشرات اقتصادی نیست زیرا در این صورت باید تعداد زیادی از درختان یعنی حدود 50% آنها نر باشند.

 •          بهترین روش گرده افشانی توسط انسان است در این روش معمولاً 3 تا 5 درخت نر،گرده لازم برای گرده افشانی 100 درخت ماده را تامین می کند که البته این امر بستگی به تعداد خوشه نر تولید شده و تعداد گلها و کیفیت گرده دارد.

 •          نسبت مورد نظر به طور متوسط 1 به 30 گفته می شود اگر چه بسته به نوع درخت نر از 1 به 10 تا 1 به 50 نیز ذکر می شود.

  روش های گرده افشانی

1. روش متداول در ایران و بسیاری از کشورهای آسیای (خاورمیانه) این است که 2 تا 3 خوشه چه نر به صورت وارونه بین خوشه های گل ماده قرار داده  می شود.

  2. در صورتی که مقدار گرده کم باشد می توان گلهای نر را خشک نموده و در کیسه ای از پارچه نازک مثل ململ قرار داده و سپس آنها را بر روی خوشه گل ماده تکاند.

  /**/ 3. در صورتی که گرده بیشتری در دسترس باشد می توان از گرده پاش برای گرده افشانی خرما استفاده نمود در این روش 10 تا20 درصد گرده و 80 تا 90 درصد آرد و سبوس گندم مخلوط شده وگرده افشانی توسط دستگاه گرده پاش و برای 2 بار با فاصله 2 تا 3 روز انجام می شود.

•          هزینه گرده افشانی در این روش کمتر و سرعت بالاتری دارد ولی باید گرده کافی در دسترس باشد.

 

  Scheme to show various components of the hand pollinator

 

جابجایی و ذخیره گرده

  •         در صورتی که گلدهی درختان نر و ماده همزمان نباشد در نخلستانهای سنتی نیز ناچار به خشک کردن گرده و استفاده از آن در زمان مناسب هستند در این صورت بهتر است که گل آذین های نر درست قبل از باز شدن اسپات و یا در ابتدای باز شدن اسپاتها قطع شده و گرده آنها جمع آوری و خشک شود. 

  •         گلهای نر تازه باز شده رطوبت زیادی دارند، بنابراین بسیار مهم است که اگر فوراً به کار برده نمی شوند، به سرعت رطوبت آنها گرفته شود.

•         اگرگرده به خوبی خشک و در ظرف بدون هوا قرار داده شود، می توان در سردخانه آن را تا فصل گرده افشانی سال بعد به خوبی نگهداری کرد.

 •          گرده خرما را می توان در دمای 4 درجه و رطوبت کم برای چند هفته و یا در دمای 18- درجه به مدت 1 سال نگهداری کرد.

  عوامل موثر بر کارایی گرده افشانی

1. مقدار گرده: تعداد سنبله چه های توصیه شده با توجه به رقم خرما از 1 تا 10 عدد متغیر است.
2. ارقام پایه نر
3. زمان شکوفایی گل
4. تعداد و اندازه گل آذین
5. پذیرش گل های ماده: گلهای ماده خرما از 3 روز قبل از باز شدن اسپات تا 7 روز پس از باز شدن آن آماده تلقیح می باشند (اصطلاحاً 3- تا 7+). ولی به طور معمول گفته می شود که حداکثر 3 تا 5 روز پس از باز شدن اسپات های گل ماده بهترین زمان برای گرده افشانی است.
6. شرایط جوی درزمان گرده افشان

  شرایط جوی در زمان گرده افشانی

1. دمای پایین         ۲- باران     ۳ - باد

 انتخاب نخل نر

1. هنگام شکوفه دادن: اگر گرده تازه مورد استفاده واقع شود، شکوفه دادن نخلهای نر و ماده باید همزمان باشد.
2. تعداد و اندازه خو شه های گل
3. گلها و گرده : گلهائی که به سنبلکها چسبیده باشند و به آسانی نریزند مناسبترهستند.
4. سازگاری
5. زنیا و متا زنیا

  زنیا و متا زنیا

•         اثر دانه گرده بر روی خصوصیات بذرتولید شده زنیا واثرات نوع گرده بر خصوصیات میوه متا زنیا گفته می شود.

 •          اگرچه اثرات نوع دانه گرده بر زمان رسیدن میوه، اندازه بذر و نسبت گوشت به هسته در خرما در طی برخی از تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است، لیکن مهمترین اثرات متا زنیا در خرما اثر گرده بر زمان رسیدن میوه است.

•          مشخص شده که نوع گرده درارقام زودرس و در مناطق گرم تا 10 روز و در ارقام دیررس و در مناطق سرد تا 2 ماه بر روی زمان رسیدن میوه تاثیر  می گذارد.

•          با انتخاب گرده مناسب و زودرس کردن میوه خرما می توان به رسیدن طبیعی خرما در مناطقی که درجه روز کافی ندارند و یا در پاییز شرایط آب و هوایی آن ها مناسب نبوده و بارندگی دارند کمک کرد.  

عوامل محدود کننده منابع گرده

1. هر عامل طبیعی یا غیر طبیعی که به نابودی درختان نر منجر شود
2. بیماری پوسیدگی گل آذین
3. کرم گرده خوار خرما